Verdeel en Heers: Ben jij echt ‘wakker’?

Mensen roepen regelmatig: “Verdeel en heers!” Maar snapt het gros van de mensen eigenlijk wel wat dit inhoudt?

Via overheid en media wordt regelmatig gestuurd op verdeel en heers. Duidelijke voorbeelden hiervan zijn de coronaperiode, waarbij gevaccineerde en ongevaccineerde mensen lijnrecht tegenover elkaar werden gezet. Maar ook bij het links/rechts-verhaal zien we dit steeds duidelijker terugkomen. En zo zijn er talloze voorbeelden te noemen waarbij burgers tegen elkaar worden opgezet.

Waarom verdeel en heers?

De redenen lopen uiteraard uiteen en zijn breed te interpreteren. Toch is er vaak een onderliggende reden waarom overheden deze tactiek toepassen. Als we teruggaan naar de coronaperiode, zien we dat er in die tijd enorm veel wetten zijn doorgevoerd die wij als volk normaal gesproken nooit geaccepteerd zouden hebben.

We werden afgeleid en waren vooral bezig met vaccinaties, onrecht binnen de samenleving en discussies onderling. Op die manier werden mensen uit elkaar gedreven, waardoor velen niet zagen wat er ondertussen allemaal werd doorgedrukt. Tegelijkertijd werd de samenleving ontwricht en stonden mensen lijnrecht tegenover hun geliefden die wel of niet gevaccineerd waren.

Zelfs binnen de groepen die opstonden tegen de maatregelen werd veel verdeel en heers toegepast. Soms door ons eigen gedrag en menselijke emoties, soms door inmenging van buitenaf. Hierdoor had het zogenaamde verzet nauwelijks kans van slagen en accepteerden we als samenleving uiteindelijk zaken die eigenlijk niet geaccepteerd zouden moeten worden.

Langzaam maar zeker werd “het verzet” binnen de maatschappij kleiner, totdat men uiteindelijk weer doorging met de orde van de dag.

Vergeet daarbij niet dat er zaken zijn voorgevallen die normaal gesproken het daglicht niet kunnen verdragen. Denk aan kinderfeestjes die werden binnengevallen, het gebrek aan scholing en opvoeding gedurende langere periodes, wetten die zijn ingevoerd als basis voor een toekomstig gecontroleerde staat, bedrijven die failliet gingen terwijl multinationals markten overnamen en de manier waarop werd getest in hoeverre uitsluiting van medeburgers geaccepteerd zou worden.

De burgeroorlog in Syrië

Momenteel zien we de verdeel-en-heers-techniek ook duidelijk terug rond het vluchtelingenvraagstuk. Eigenlijk is het vrij eenvoudig te doorzien.

In 2011 begon de oorlog in Syrië. Ook daar valt veel over te zeggen met betrekking tot waarom die oorlog begon en wie deze heeft aangewakkerd. Voor nu richten we ons kort op wat echte vluchtelingen zijn.

Tijdens deze burgeroorlog kwam een enorme vluchtelingenstroom op gang en Europa werd overspoeld door mensen die daadwerkelijk vluchtten voor oorlog. Mensen die hun bezittingen achterlieten en met hun gezinnen op zoek gingen naar een veilige plek om te wonen. Sommigen bleven in de regio, anderen zochten hun heil elders. De piek in Europa lag rond 2014 en 2015.

Tegen vluchtelingen of tegen het beleid?

Momenteel komen er nog steeds honderden vluchtelingen per week binnen. Het klopt dat er ondertussen meerdere oorlogen zijn ontstaan. Zo zien we in Oekraïne mensen die ooit vredig samenleefden nu tegenover elkaar staan. Ook daar zullen we later (in een andere blog) uitgebreider op ingaan.

Daarnaast zijn er nog vele andere brandhaarden die zorgen voor echte vluchtelingen. Toch bestaat een groot deel van de huidige instroom uit jonge mannen zonder hun gezinnen.

Veel mensen vinden het logisch om zich af te vragen waarom iemand zijn gezin zou achterlaten in een onleefbaar gebied. Volgens critici gaat het daarom in veel gevallen eerder om gelukzoekers dan om vluchtelingen.

Tegelijkertijd voeren Europese overheden volgens velen beleid dat leidt tot onrust en gevoelens van onrecht. Kijk bijvoorbeeld naar Nederland:

• Er is een groot woningtekort.
• Asielzoekers krijgen regelmatig voorrang bij huisvesting.
• Hotels worden ingericht als opvanglocaties.
• Zorg en verzekeringen worden voor veel Nederlanders steeds duurder.
• Veel mensen ervaren dat beleid wordt doorgedrukt zonder echte inspraak.

En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen.

De vraag die sommigen stellen is: is dit allemaal slechts slecht beleid, of zit er meer achter? Veel mensen leggen de schuld bij de nieuwkomers, terwijl deze mensen vaak afkomstig zijn uit landen waar al jarenlang conflicten spelen.

Wanneer Nederlanders zelf de kans zouden krijgen om elders een beter leven op te bouwen met allerlei voordelen, zouden velen die kans waarschijnlijk ook grijpen.

Je zou daarom kunnen stellen dat de frustratie niet gericht zou moeten zijn op de mensen die binnenkomen, maar vooral op het beleid dat de spanningen tussen bevolkingsgroepen vergroot. Volgens critici is dat opnieuw een klassiek voorbeeld van verdeel en heers.

Tegelijkertijd zijn er ook zorgen over criminaliteit en overlast binnen sommige opvanglocaties. Zelfs sommige echte vluchtelingen geven aan dat er sprake is van diefstal, intimidatie en geweld, waardoor ook zij zich onveilig voelen.

Links versus rechts – wanneer ben je “wakker”?

Wat we tegenwoordig ook zien, is een enorme nadruk op de strijd tussen zogenaamd links en rechts. Maar bestaan die klassieke definities eigenlijk nog wel?

Traditioneel stond links voor zaken als solidariteit, vrijheid en opkomen voor arbeiders. Rechts werd vaak geassocieerd met law & order: een stabiele samenleving met duidelijke regels en handhaving.

Veel mensen ervaren echter dat deze oude definities tegenwoordig niet meer goed aansluiten bij de werkelijkheid.

De groep die tegenwoordig als links wordt bestempeld, profileert zich vaak als antifascistisch, maar volgens critici is er soms weinig ruimte voor debat wanneer iemand een andere mening heeft. Bepaalde denkbeelden worden direct als gevaarlijk bestempeld, waardoor discussie onmogelijk wordt gemaakt.

Aan de rechterkant ligt de nadruk juist vaker op zorg voor de eigen bevolking, behoud van tradities en vrijheid van meningsuiting. Ook wanneer uitspraken als kwetsend worden ervaren, vindt men daar vaak dat debat mogelijk moet blijven.

Volgens sommigen is het huidige politieke landschap daardoor totaal anders dan de traditionele links/rechts-verdeling zoals die vroeger werd gezien.

Naast verdeeldheid is er in de loop der jaren dus ook veel verwarring ontstaan. En juist die verwarring helpt om verdeel en heers in stand te houden.

Terwijl wanneer iedereen “het” zou zien, we samen zouden kunnen werken!

Eén “vijand” en een gezamenlijk doel?

“Vijand” is misschien een groot woord. Toch zien sommige mensen overeenkomsten tussen groepen die zichzelf links of rechts noemen. Waar links zich vaak richt tegen zionisme of grote machtsstructuren, richt rechts zich vaker tegen elites en politieke machthebbers.

Volgens deze visie zouden beide groepen in feite strijden tegen dezelfde machtsstructuren: grote bedrijven, invloedrijke families en economische elites.

In plaats van elkaar te bestrijden, zouden mensen dus juist samen kunnen optrekken. Toch worden er voortdurend nieuwe tegenstellingen gecreëerd waardoor burgers tegenover elkaar blijven staan.

Volgens critici gebeurt dit al duizenden jaren via allerlei middelen, waaronder religie, ideologie en propaganda. Denk aan historische tegenstellingen tussen katholieken en protestanten, of spanningen tussen verschillende religieuze groepen.

Wie wint hier uiteindelijk?

Volgens deze visie wint het volk in ieder geval niet. Zolang mensen onderling blijven vechten en de diepere oorzaken van problemen niet aanpakken, verandert er weinig.

“Waar twee vechten om een been, gaat de derde ermee heen.”

Met het huidige beleid is het begrijpelijk dat veel mensen meegaan in de verdeeldheid. Het voelt voor velen oneerlijk en dat zorgt voor frustratie. Toch zou de belangrijkste boodschap moeten zijn: blijf bij jezelf en houd het grotere doel voor ogen — een eerlijke, veilige samenleving waarin vrijheid centraal staat.

Veel mensen voelen bovendien dat er groepen tegenover hen staan die bewust worden ingezet om verdeeldheid in stand te houden. Daardoor wordt het moeilijk om gezamenlijk op te trekken tegen systemen of machtsstructuren waar uiteindelijk iedereen de gevolgen van ondervindt.

Power to the people.